Сыбайлас жемқорлық картограммасы

СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ҚҰҚЫҚ БҰЗУШЫЛЫҚТАРЫ ҮШІН ЖАУАПКЕРШІЛІК ТУРАЛЫ

Сыбайлас жемқорлық — мемлекеттің дамуына, ұйымдардың тиімді жұмысына және азаматтардың билік пен қоғам институттарына деген сеніміне кері әсер ететін қауіпті құбылыс. Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және оған қарсы күрес — мемлекеттік органдардың ғана емес, әрбір ұйым мен әр азаматтың ортақ міндеті.

Теміртау қаласының балалар мен жасөспірімдер театры өз қызметінде Қазақстан Республикасының заңнамасын сақтауға, адалдық, ашықтық және жауапкершілік қағидаттарын ұстануға ерекше мән береді. Әрбір қызметкер сыбайлас жемқорлық сипатындағы құқық бұзушылықтар үшін Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жауапкершілік көзделетінін білуі тиіс.

Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарына не жатады?

Сыбайлас жемқорлық көріністеріне, атап айтқанда, пара алу немесе пара беру, лауазымдық өкілеттіктерді заңсыз пайдалану, қызметтік жағдайын жеке мақсатта пайдалану, заңсыз артықшылықтар беру және өзіне немесе үшінші тұлғаларға мүліктік немесе өзге де пайда алу мақсатындағы басқа да әрекеттер жатады.

Сондай-ақ параны тікелей алғаны немесе бергені үшін ғана емес, пара ұсыну, уәде ету немесе беру, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық әрекеттеріне делдал болу үшін де жауапкершілік көзделуі мүмкін.

Қазақстан Республикасының заңнамасында сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтары үшін әкімшілік, қылмыстық және тәртіптік жауапкершілік қарастырылған.

Жауапкершіліктің түрі мен жазаның мөлшері жасалған құқық бұзушылықтың сипатына, оның салдарына және басқа да мән-жайларға байланысты белгіленеді.

Сыбайлас жемқорлық қылмыстары үшін қомақты айыппұл салу, бас бостандығын шектеу немесе айыру, мүлікті тәркілеу, сондай-ақ заңда белгіленген жағдайларда белгілі бір лауазымдарды атқару құқығынан айыру сияқты қатаң жазалар қолданылуы мүмкін.

Бұл ретте «бұл жай ғана сыйлық», «осылай қабылданған» немесе «кішкентай ғана алғыс» деген түсініктер заң талаптарын сақтамауға негіз болмайтынын есте ұстаған жөн.

Жауапкершілік — әрқайсымыздан басталады

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл тек басшылықтың немесе құқық қорғау органдарының міндеті емес. Бұл — әр адамның күнделікті таңдауы.

Әрбір қызметкер өзінің лауазымдық жағдайын жеке пайдасы үшін пайдаланбауы, заңсыз сыйақы алмауы және ұсынбауы, пара беруге немесе алуға жол бермеуі, мүдделер қақтығысына жол бермеуі және белгіленген талаптарды қатаң сақтауы қажет.

Балалармен және жастармен жұмыс істейтін ұйымдарда сыбайлас жемқорлыққа мүлдем төзбеушілік қағидатын қалыптастырудың маңызы ерекше. Театр — тек шығармашылық пен мәдениет ордасы ғана емес, сонымен қатар өскелең ұрпақтың адамгершілік құндылықтары қалыптасатын маңызды орта.

Адалдық, жауапкершілік және кәсіби міндеттерді адал орындау — әрқайсымыздың қоғамды сыбайлас жемқорлықтан ада етуге қосатын маңызды үлесіміз.

Сыбайлас жемқорлық тәуекелдері немесе заңнама талаптарына қатысты сұрақтар туындаған жағдайда, ұйымның жауапты тұлғаларына немесе Қазақстан Республикасының уәкілетті мемлекеттік органдарына жүгіну қажет.

Орынд:К.А.Абилова

+77784588202

«ТЕМІРТАУ ҚАЛАСЫНЫҢ БАЛАЛАР МЕН ЖАСӨСПІРІМДЕР ТЕАТРЫ» КМКҚ

МҮДДЕЛЕР ҚАҚТЫҒЫСЫНЫҢ АЛДЫН АЛУ ЖӘНЕ ОНЫ РЕТТЕУ МӘСЕЛЕЛЕРІ БОЙЫНША ТҮСІНДІРМЕ

Мүдделер қақтығысы дегеніміз не?

Мүдделер қақтығысы — қызметкердің жеке мүдделері оның лауазымдық міндеттерін тиісінше орындауына әсер етуі мүмкін немесе әсер еткен жағдай.

Жеке мүдделілік қызметкердің өзіне, оның жақын туыстарына, достарына, таныстарына немесе қызметкер жеке, мүліктік не өзге де қатынастармен байланысты басқа да тұлғаларға материалдық немесе өзге де жеке пайда алу мүмкіндігімен байланысты болуы мүмкін.

Мүдделер қақтығысының өзі әрдайым сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық болып табылмайды. Алайда мұндай жағдайды уақтылы анықтамау және реттемеу сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің туындауына әкелуі мүмкін.

Қандай жағдайларда мүдделер қақтығысы туындауы мүмкін?

Мәдениет мекемесінің қызметінде мүдделер қақтығысы, мысалы, мынадай жағдайларда туындауы мүмкін:

қызметкер жақын туысына немесе жеке мүдделілігі бар тұлғаға қатысты шешім қабылдауға қатысқан кезде;
қызметкер өзінің жақын туысы болып табылатын қызметкерді іріктеуге, тағайындауға, көтермелеуге немесе бағалауға қатысқан кезде;
қызметкер өзі немесе оның туысы жеке немесе мүліктік байланыста болатын өнім берушіні, мердігерді немесе орындаушыны таңдауға қатысқан кезде;
қызметкер өзінің, туыстарының, достарының немесе өзге де тұлғалардың пайдасына артықшылықтар алу үшін өзінің қызметтік жағдайын пайдаланған кезде;
қызметкердің әртіспен, қызметкермен, мердігермен немесе өзге де тұлғамен жеке қарым-қатынасы қабылданатын шешімнің объективтілігіне әсер етуі мүмкін болған кезде;
қызметкер өзі үшін материалдық немесе материалдық емес пайда алуы мүмкін мәселе бойынша шешім қабылдауға қатысқан кезде;
қызметкер өзінің жеке мүдделілігі лауазымдық міндеттерін орындауына әсер етуі мүмкін жағдай туралы білген кезде.

Мүдделер қақтығысы туындаған жағдайда қызметкер не істеуі қажет?

Қызметкер мұндай жағдайды назардан тыс қалдырмауға тиіс.

Мүдделер қақтығысы туындаған немесе оның туындау мүмкіндігі болған жағдайда:

Жағдай туралы дереу хабарлау қажет

Қызметкер мүдделер қақтығысының алдын алу және оны реттеу мәселелерін қарау үшін мекемеде айқындалған тікелей басшысына және/немесе жауапты тұлғаға жазбаша түрде хабарлауға тиіс.

Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасының талаптарына сәйкес, Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңының тиісті талаптары қолданылатын тұлғалар туындаған мүдделер қақтығысы немесе оның туындау мүмкіндігі туралы жазбаша түрде хабарлауға міндетті.

Мысалы:

жеке мүдделіліктің бар екендігі туралы хабарлау және тиісті шешім қабылдауға қатыспау;
ықтимал мүдделер қақтығысы туралы басшыға хабарлау және осы өнім берушіге қатысты шешім қабылдауға қатыспау;
туындаған жағдай туралы хабарлау және ол реттелгенге дейін шешім қабылдауға қатысудан бас тарту;
жеке мүдделіліктің бар екендігі туралы хабарлау және мүдделер қақтығысын болдырмау қажет болған жағдайда тиісті мәселені шешуді басқа уәкілетті тұлғаға беру.

Мүдделер қақтығысына байланысты мәселе бойынша өз бетінше шешім қабылдамау

Тиісті нұсқаулар алынғанға дейін қызметкер мүдделер қақтығысы туындаған мәселеге қатысты шешім қабылдауға, құжаттарды дайындауға немесе өзге де әрекеттерді жасауға қатысудан бас тартқаны жөн.

Дұрыс және шынайы ақпарат ұсыну

Жағдайды қарау кезінде мүдделер қақтығысының бар-жоғын объективті бағалау үшін маңызы болуы мүмкін барлық мән-жайлар туралы хабарлау қажет.

Мүдделер қақтығысы қалай реттеледі?

Нақты жағдайға байланысты мынадай шаралар қолданылуы мүмкін:

тиісті мәселені басқа қызметкерге беру;
қызметкердің лауазымдық міндеттерін өзгерту;
қызметкерді нақты шешім қабылдауға қатысудан шеттету;
Қазақстан Республикасының заңнамасында және мекеменің ішкі құжаттарында көзделген өзге де шараларды қабылдау.

Заңнамада ықтимал және нақты мүдделер қақтығысы туралы ақпаратты қарау рәсімдері де көзделген. Атап айтқанда, Қазақстан Республикасының 2026 жылғы 12 маусымдағы № 311-VIII Заңымен енгізілген өзгерістер ықтимал және нақты мүдделер қақтығысын жеке реттеуді көздейді.

МҮДДЕЛЕР ҚАҚТЫҒЫСЫН ЖАСЫРҒАННАН ГӨРІ, ОНЫҢ АЛДЫН АЛҒАН ЖӨН.

Ықтимал мүдделер қақтығысы туралы хабарлау қызметкердің сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағанын мойындауы болып табылмайды.

Керісінше, уақтылы хабарлау мекемеге қызметкердің, мекеменің және мемлекеттің мүдделерін қорғау үшін қажетті шараларды қабылдауға мүмкіндік береді.

«Теміртау қаласының балалар мен жасөспірімдер театры» КМКҚ-ның әрбір қызметкері:

Қазақстан Республикасының заңнамасының талаптарын сақтауға;
объективті және адал әрекет етуге;
қызметтік жағдайын жеке мақсаттарда пайдалануға жол бермеуге;
объективтілікке әсер етуі мүмкін жеке мүдделілік болған жағдайда шешім қабылдамауға;
туындаған немесе ықтимал мүдделер қақтығысы туралы уақтылы хабарлауға;
мекеменің ішкі құжаттары мен сыбайлас жемқорлыққа қарсы талаптарын сақтауға тиіс.

Қайда жүгіну қажет?

Мүдделер қақтығысына байланысты мәселелер туындаған жағдайда қызметкер «Теміртау балалар мен жасөспірімдер театры» КМКҚ-ның мүдделер қақтығысының алдын алу және оны реттеу мәселелерін қарауға айқындалған тікелей басшысына және/немесе жауапты тұлғасына жүгінуі қажет.

Жүгінуді туындаған жағдайдың мән-жайларын көрсете отырып, жазбаша түрде жүзеге асыру ұсынылады.

Мүдделер қақтығысының алдын алу және оны реттеу жөніндегі негізгі талаптар Қазақстан Республикасының заңнамасында, оның ішінде Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңында белгіленген.

Мүдделер қақтығысын уақтылы анықтау және реттеу — мекеме қызметінің адалдығын, объективтілігін және ашықтығын қамтамасыз етудің маңызды бөлігі.

Орынд: Абилова К.А.

+77784588202